📘 पूर्ण विवरण

कालिका माई मन्दिर, रसुवा – प्राकृतिक सौन्दर्य, इतिहास र आस्थाको संगम

रसुवा जिल्ला धार्मिक, प्राकृतिक र ऐतिहासिक महत्वले समृद्ध क्षेत्र हो। यही जिल्लाको धैबुङ क्षेत्रमा अवस्थित कालिका माई मन्दिर धार्मिक आस्थासँगै प्राकृतिक सौन्दर्यको उत्कृष्ट उदाहरण हो। पासाङल्हामु राजमार्गबाट सजिलै पुग्न सकिने यो पवित्र स्थल पछिल्लो समय आन्तरिक पर्यटनको महत्वपूर्ण गन्तव्य बन्दै गएको छ।

मन्दिरको अवस्थिति र पहुँच

यो मन्दिर काठमाडौँबाट करिब ९४ किलोमिटर उत्तरतर्फ र रसुवाको सदरमुकाम धुन्चेदेखि करिब २४ किलोमिटर दक्षिणमा पर्छ। पासाङल्हामु राजमार्गबाट मात्र ५ मिनेट पैदल यात्रा गरेपछि मन्दिर परिसरमा पुग्न सकिन्छ।

समुद्री सतहबाट करिब १४०० मिटर उचाइमा रहेको यस स्थानमा न अत्यधिक गर्मी हुन्छ, न कठ्याङ्ग्रिने जाडो। गर्मीयाममा हिमाली हावा बहने र जाडोमा पनि तुषारो नपर्ने विशेषता यहाँको आकर्षण हो।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

कालिका माई मन्दिरलाई पहिले “धैबुङ चित्र कालिका” नामले चिनिन्थ्यो। समयक्रमसँगै पुरानो नाम प्रायः लोप भइसकेको छ।

नेपाल–चीन युद्धको समयमा चिनियाँ फौजले यस मन्दिरमा गाई–गोरु बली चढाएको किंवदन्ती प्रचलित छ। त्यसपछि प्राकृतिक विपत्तिका कारण ठूलो संख्यामा चिनियाँ सैनिकहरू प्रभावित भएको जनश्रुति पाइन्छ। यही घटनापछि कालिका माईको शक्तिको चर्चा व्यापक भएको विश्वास गरिन्छ।

मन्दिरको पूर्वतर्फ चिउरीबोट नजिक नेपाल–चीन युद्धताका निर्माण गरिएको कोतघरको अवशेषसमेत रहेको उल्लेख पाइन्छ। वरपरका कमारेगढी र घलेगढी जस्ता ऐतिहासिक स्थलहरूले यस क्षेत्रको महत्व अझ बढाएका छन्।

धार्मिक महत्व र जनविश्वास

स्थानीय जनविश्वास अनुसार कालिका माई अत्यन्त शक्तिशाली देवीका रूपमा पूजिन्छिन्। परापूर्वकालमा यहाँ धार्मिक कार्यका लागि आवश्यक भाँडाकुँडा देवीले उपलब्ध गराउने परम्परा रहेको किंवदन्ती छ। नियमविपरीत प्रयोग भएपछि देवी रिसाएर त्यो परम्परा बन्द भएको विश्वास गरिन्छ।

आज पनि भक्तजनहरूले नियमित रूपमा पूजा–आराधना गर्दै आएका छन्। विशेष पर्व, नवदुर्गा, दशैं लगायतका अवसरमा यहाँ विशेष पूजाआजा हुने गर्दछ।

प्राकृतिक सौन्दर्य र दृश्यावलोकन

कालिका माई मन्दिरको अर्को मुख्य आकर्षण यसको प्राकृतिक दृश्य हो।

 ✔  बिहान सबेरै सूर्यको किरणले उज्यालो बनाएको रमणीय वातावरण

 ✔  वरिपरि फैलिएको हरियाली मध्यपहाडी भू–भाग

‍ ✔  हिमाली श्रृंखलाबाट आउने चिसो र स्वच्छ हावा

 ✔  रमणीय गाउँ बस्तीको दृश्य

यहाँबाट आसपासका सुन्दर भू–भाग अवलोकन गर्न सकिन्छ, जसले आन्तरिक तथा धार्मिक पर्यटकलाई आकर्षित गर्दछ।

सामाजिक तथा समसामयिक अवस्था

वि.सं. २०६० सालमा राम्चे क्षेत्रमा आएको पहिरोले सैनिक ब्यारेक बगाएपछि विस्थापित सेना हाल मन्दिर परिसरमा बसोबास गर्दै आएका छन्।

पहिले यहाँ काठमाडौं, ललितपुर, भक्तपुर तथा नुवाकोटबाट वनभोज तथा दर्शनका लागि ठूलो संख्यामा मानिसहरू आउने गर्थे। हाल ब्यारेकका कारण खुला क्षेत्र सीमित हुँदा पिकनिक तथा वनभोज गर्ने गतिविधि केही घटेको छ।

स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार यदि ब्यारेकलाई अन्यत्र सारेर यस क्षेत्रलाई धार्मिक तथा ऐतिहासिक रूपमा व्यवस्थित विकास गर्न सकियो भने यो स्थान उत्कृष्ट पर्यटकीय तथा पिकनिक स्थल बन्न सक्छ।

पर्यटन सम्भावना

 ✔  धार्मिक पर्यटन केन्द्र

 ✔  ऐतिहासिक अध्ययन स्थल

 ✔  पारिवारिक पिकनिक गन्तव्य

 ✔  आन्तरिक पर्यटकका लागि छोटो हाइकिङ स्थल

 ✔ सांस्कृतिक पर्यटन (स्थानीय परम्परा र संस्कृति)

उचित प्रचार–प्रसार, पूर्वाधार विकास र व्यवस्थापन भएमा कालिका माई मन्दिर रसुवा जिल्लाको प्रमुख पर्यटन केन्द्र बन्न सक्ने प्रचुर सम्भावना छ।

⭐ आकर्षणहरू

🥾 कसरी पुग्ने?

🟢 काठमाडौँ → गल्छी → त्रिशूली → बेत्रावती →  कालिकास्थान

🟢 काठमाडौँ → टोखा-छहरे → त्रिशूली → बेत्रावती →  कालिकास्थान

🟢 काठमाडौँ → ककनी → त्रिशूली → बेत्रावती →  कालिकास्थान

🟢 स्याफ्रु → धुन्चे → कालिकास्थान

ℹ️ थप जानकारी

भ्रमणको उत्तम समय

🟢 यस स्थानमा घुम्नका लागि बाह्रै महिना उपयुक्त हुने

🟢 विशेष गरी नवरात्रको समयमा विशेष मेला लाग्दछ ।