कालिका गाउँपालिका नेपालको बागमती प्रदेश अन्तर्गत रसुवा जिल्लाको एउटा गाउँपालिका हो। यस गाउँपालिकाको स्थापना वि.सं. २०७३ सालमा (सन् २०१७ मार्च १०) भएको हो।

---

二、क्षेत्रफल र जनसङ्ख्या

• क्षेत्रफल : १९२.५४ वर्ग किलोमिटर

• जनसङ्ख्या :

  • सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार : ९,४२१ जना

  • सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार : १०,११५ जना (पुरुष ५,०२१ र महिला ५,०९४)

  • गाउँपालिका प्रोफाइल २०७५ अनुसार : ११,३९३ जना

• साक्षरता दर : ७१.८६%

• जनघनत्व : प्रति वर्ग किलोमिटर ५३ जना

वि.सं. २०७३ (सन् २०१७ मार्च १०) मा, नेपाल सरकारले सङ्घीय शासन व्यवस्था अनुसार स्थानीय तहहरूको पुनर्संरचना गर्दा कालिका गाउँपालिकाको स्थापना भएको हो। यस अघिका राम्चे, धैबुङ, लहरेपौवाको वडा नं. ८ र भोर्लेको आधा भाग गाविसहरूलाई मिलाएर यस गाउँपालिका बनाइएको हो। गाउँपालिकाको प्रशासनिक केन्द्र धैबुङ रहेको छ।

⛰️ नामकरण: कालिका मन्दिरको प्रभाव

यस गाउँपालिकाको नाम यसै क्षेत्रको ऐतिहासिक र धार्मिक रूपमा महत्वपूर्ण 'धैबुङ कालिका' मन्दिरबाट राखिएको हो। यही मन्दिरको प्रभावले गाउँपालिका, क्याम्पस, विद्यालय, अस्पताल, बजार आदिको नामकरण 'कालिका' भएको हो।

🙏 धार्मिक महत्व: एक शक्तिपीठको कथा

धैबुङ कालिका मन्दिरलाई संसारकै एक महत्वपूर्ण शक्तिपीठ मानिन्छ। यसको धार्मिक महत्वसँग जोडिएको एउटा रोचक किंवदन्ती छ:

• "धैबुङ" नामको उत्पत्ति: किंवदन्ती अनुसार, गोसाइँकुण्ड जाने भक्तजनलाई यस स्थानमा दही र चिउरा (धुम) खुवाएर स्वागत गर्ने गरिन्थ्यो। पछि "दही-धुम" शब्द नै अपभ्रंश भई "धैबुङ" भएको विश्वास गरिन्छ।

• भौगोलिक विशेषता: यो मन्दिर गोसाइँकुण्ड र उत्तरगया धामको बीचमा अवस्थित छ। गोसाइँकुण्डको यात्रामा यहाँको दर्शनले यात्रा सहज बनाउने र फर्कंदा कुण्डको जल चढाउँदा मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास छ।

⚔️ ऐतिहासिक घटना: नेपाल-तिब्बत युद्धको साक्षी

यस मन्दिरले वि.सं. १८११ (सन् १७५४-५५) तिर भएको नेपाल-तिब्बत युद्धको एउटा घटनासँग सम्बन्ध राख्छ।

• कथन अनुसार, त्यस क्रममा तिब्बती सेनाले यस मन्दिरमा कब्जा गरी गाईको बलि दिएर विजयोत्सव मनाएका थिए।

• यस अपवित्र कृत्यले देवी क्रुद्ध भई चट्याङ र असिनापानीको वर्षा गराएको विश्वास गरिन्छ।

• यस प्राकृतिक प्रकोपले तिब्बती सेनामा ठूलो क्षति र हाहाकार मच्चियो, र अन्ततः तिनीहरू त्रिशूली नदीमा बग्न पुगेको किंवदन्ती छ।

📍 अवस्थिति (Location)

• प्रशासनिक अवस्थिति: यो बागमती प्रदेश अन्तर्गत रसुवा जिल्लाको एउटा गाउँपालिका हो।

• सदरमुकामबाट दूरी: यसको कार्यालय रसुवाको सदरमुकाम धुञ्चेबाट २४ किलोमिटर दक्षिण-पूर्वमा अवस्थित छ।

🗺️ निर्देशाङ्क (Coordinates)

यस गाउँपालिकाको भौगोलिक निर्देशाङ्क २७°५९′४६″ उत्तरी अक्षांश र ८५°१२′१४″ पूर्वी देशान्तर रहेको छ।

📏 क्षेत्रफल (Area)

कालिका गाउँपालिकाको कुल क्षेत्रफल १९२.५४ वर्ग किलोमिटर (७४.३४ वर्ग माइल) रहेको छ।

⛰️ उचाइ (Altitude)

यस क्षेत्रको उचाइ करिब १,९६३ मिटर (६,४४० फिट) रहेको छ

⛰️ उचाइका आधारमा भू-वर्गीकरण

गाउँपालिकाको धरातलीय स्वरूपलाई मुख्यतः तीन भागमा विभाजन गरिएको छ:

• बेसी भाग (९५०–१,१०० मिटर): सबैभन्दा तल्लो उचाइको यो क्षेत्र हो।

• मध्यपहाडी भाग (१,१००–१,५०० मिटर): यस उचाइमा मानव वस्ती बाक्लो रहेको छ।

• तल्लो लेकाली भाग (१,५००–२,२०० मिटर): यो माथिल्लो पहाडी क्षेत्र हो।

🌳 प्रमुख भू-उपयोगका प्रकारहरू

यद्यपि यस गाउँपालिकाको विस्तृत भू-उपयोग तथ्याङ्क सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध छैन, तर उपलब्ध स्रोतहरूका आधारमा निम्न चित्र देखिन्छ:

• वन क्षेत्र: यो गाउँपालिकाको सबैभन्दा ठूलो भू-भाग हो। रसुवा जिल्लाको समग्र भौगोलिक बनावट हेर्दा वनजङ्गलको विविधता यहाँको प्रमुख विशेषता हो।

• कृषि योग्य जमिन: खेतीयोग्य जमिनको उल्लेखनीय हिस्सा रहेको छ। यहाँ मौसमी तथा बेमौसमी तरकारी खेती गरिन्छ।

• आवासीय क्षेत्र: मध्यपहाडी भागमा मानव वस्ती केन्द्रित छ।

🗺️ भू-उपयोग योजना तथा नीति

कालिका गाउँपालिकाले राष्ट्रिय भूउपयोग नीति अनुरूप छुट्टै भूउपयोग योजना तयार गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यसका लागि आवधिक योजनामा भूउपयोग योजना तयारी र कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिइएको छ। तथापि, हालसम्म भूउपयोग योजना बने तापनि पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन भने भइसकेको छैन।

🧭 सिमाना (Border)

यसको सिमाना निम्नानुसार छ:

• उत्तर: उत्तरगया गाउँपालिका र गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका

• दक्षिण: नुवाकोट जिल्ला

• पूर्व: (नौकुण्ड गाउँपालिका)

• पश्चिम: (उत्तरगया गाउँपालिका)

OurRasuwa.com रसुवा जिल्लाको समग्र डिजिटल दस्तावेज, तथ्यगत सूचना र पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि समर्पित एक आधिकारिक अनलाइन प्लेटफर्म हो। यसले रसुवाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, वर्तमान गतिविधि र भविष्यका सम्भावनालाई संरचित, प्रमाणिक र खोजयोग्य (Search Optimized) रूपमा प्रस्तुत गर्दछ।--- “रसुवाको आधिकारिक डिजिटल अभिलेख केन्द्र” को रूपमा स्थापित हुनु हाम्रो दीर्घकालीन दृष्टि हो। व्यवस्थित डाटाबेस, संरचित अभिलेख र अनुसन्धानमैत्री सामग्री विकास गर्दै डिजिटल विश्वसनीयता निर्माण गर्नु हाम्रो प्रतिबद्धता हो।

सामग्री

सामग्री

सामग्री

सामग्री

सामग्री

सामग्री