★ पार्वतीकुण्ड (आमाछोदिङ्मो) हिन्दू–बौद्ध साझा आस्थाको पवित्र तीर्थ मात्र होइन, तामाङ संस्कृति, अप्रतिम हिमाली दृश्य, ऐतिहासिक धरोहर र प्राकृतिक सम्पदाको अद्भुत संगम पनि हो। यसको उचित विकास र प्रचारप्रसारले यो क्षेत्रलाई प्रमुख धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन सक्छ।

पार्वतीकुण्ड (आमाछोदिङ्मो) : आस्था, प्रकृति र संस्कृतिको सङ्गमस्थल

रसुवाको आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकाको गतलाङको सिरानमा अवस्थित पार्वतीकुण्ड धार्मिक तथा पर्यटकीय दुवै दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थल हो। यसै तालको नामबाट गाउँपालिकाको नाम पार्वतीकुण्ड गाउँपालिका राखिए पनि पहिलो निर्वाचित गाउँसभाको सिफारिसमा स्थानीय भाषाअनुसार ‘आमाछोदिङ्मो’ राखिएको हो । स्थानीयहरू पार्वतीलाई ‘आमा’ र ताललाई ‘छोदिङ्मो’ भन्छन् । समुद्री सतहबाट २,५५० मिटर उचाइमा रहेको यो कुण्ड भूकम्पअघि ‘कालो छाना भएको गाउँ’ का रूपमा चिनिएको गतलाङको उत्तरपट्टि अवस्थित छ।

🕉️ हिन्दू धर्मअनुसार उत्पत्तिकथा

हिन्दू धर्मको किम्वदन्तीअनुसार गोसाइँकुण्ड उत्पत्तिको कथासँग पार्वतीकुण्ड पनि जोडिएको छ । सत्ययुगमा देवता र दानवले समुद्र मथन गर्दा ‘हलाहल’ विष उत्पन्न भयो, जसले संसारलाई दग्ध गर्न थाल्यो । विश्वको रक्षाका लागि शिवजीले त्यो विष पिए तर घाँटीमा अड्कियो, जसले उनको घाँटी नीलो भयो र उनी ‘नीलकण्ठ’ कहलिए । विषको डाहा शान्त पार्न शिवजीले विभिन्न तीर्थस्थलको भ्रमण गर्दै रसुवा आइपुगे र गोसाइँकुण्डको सिर्जना गरे । शिवजीको खोजीमा आएकी पार्वती यसै स्थानमा विराजमान भएको स्थानीय भनाइ छ । सोही कारण यो कुण्ड पवित्र मानिन्छ र यहाँ स्नान गर्दा मोक्ष मिल्ने विश्वास रहिआएको छ ।

📿 बौद्ध धर्मअनुसारको कथन

स्थानीय लामागुरू तथा बुढापाकाका अनुसार बौद्ध गुरु पद्मसम्भव (गुरु रिम्पोर्छे) ले मानव समुदायको सुख, शान्ति र मुक्तिका लागि हिमालय क्षेत्रमा तपस्या गरेका थिए । तपस्याको सुरुवातमा ‘सगुन’ (शुभसङ्केत) र अन्त्यमा स्नानका लागि अत्यन्त पवित्र जलको आवश्यकता पर्यो । खोजीका क्रममा हिमालय क्षेत्रका विभिन्न जलाशयमध्ये यस कुण्डको जल सर्वाधिक पवित्र पाइयो । सोही क्रममा भारतको हिमाञ्चलस्थित ‘छोपेमा’ पनि पवित्र जलको रूपमा पहिचान भएको थियो । यसरी ‘सगुन’ र स्नान दुवैका लागि पवित्र जल पहिचान गरिएपछि मोक्ष प्राप्तिमा सहजता भएको विश्वास गरिन्छ। आज पनि भक्तजनहरू यहाँ स्नान र पूजापाठ गर्न आउँछन्।

🌍 भारतीय तीर्थयात्री र अन्तरसम्बन्ध

पछिल्लो समय मानसरोवर तीर्थ गएर फर्कने भारतीय तीर्थयात्रीहरू पार्वतीकुण्डमा पनि स्नान गर्न आउने गरेका छन् । भारतको हिमाञ्चलमा रहेको ‘छोपेमा’ र पार्वतीकुण्डबीच पौराणिक सम्बन्ध रहेको हुनाले उनीहरूका लागि यो कुण्ड विशेष महत्वको बनेको छ । यसले यस स्थानको धार्मिक पहुँचलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म पुर्याएको छ।

👭 दुधकुण्ड (पेदाङ्छो) सँगको सम्बन्ध

टिमुरेभन्दा माथि रहेको दुधकुण्ड (पेदाङ्छो) र पार्वतीकुण्डलाई दिदीबहिनी मानिन्छ। यी दुई कुण्डबीचको सम्बन्धले स्थानीय धार्मिक आस्थालाई झनै गहिरो बनाएको छ।

🏞️ पर्यटकीय तथा प्राकृतिक आकर्षण

तामाङ सम्पदा मार्ग : यो कुण्ड प्रसिद्ध तामाङ सम्पदा मार्गभित्र पर्दछ, जहाँ तामाङ संस्कृति, भेषभूषा, र परम्पराको जीवन्त अवलोकन गर्न सकिन्छ।

प्राकृतिक सौन्दर्य : वरपरका ठूला गगनचुम्बी खस्रु, लालीगुराँस र काल्तोका बृक्षहरूले मनमोहक दृश्य प्रस्तुत गर्छन्।

ज्यार्सा भ्यूपोइन्ट : नजिकैको यो प्राकृतिक अवलोकन टावरबाट लाङटाङ, गणेश, मनासलु, माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण, जुगल लगायत दर्जनौं हिमश्रृङ्खला, साथै चीनका हिमाल र काठमाडौं, त्रिशूली सम्म देख्न सकिन्छ।

प्राचीन बोङ्जो घले दरबार : ऐतिहासिक महत्व बोकेको यो दरबार पनि यहाँको प्रमुख आकर्षण हो।

पार्वती मन्दिर र सेनाको ब्यारेक : यहाँको पार्वती मन्दिर र नेपाली सेनाको ब्यारेकले यस क्षेत्रको महत्व अझै बढाएको छ।

🚶 यात्रा मार्ग र सम्पर्क

यो क्षेत्र साञ्जेन खर्क, साञ्जेन हिमाल, गणेश हिमाल, सोमदाङ लगायत धादिङका वस्तीहरू मा जाने मार्गको रूपमा समेत परिचित छ। गतलाङका स्थानीयहरू अतिथि सत्कारमा विशेष जुट्छन् र पर्यटक वा तीर्थयात्रीको स्वागत तथा मनोरञ्जनका लागि सांस्कृतिक क्रियाकलाप प्रस्तुत गर्छन्, जसले थप आकर्षण थप्छ।