★ विजिली जोङ्ग केवल एउटा ढुङ्गाको समूह होइन — यो एउटी बेहुली, उनको अधूरो विवाह, र आकाशको चराले सुनको डोरी चुँडालेको पलको साक्षी हो । जो कोही यहाँ आउँछ, ऊ कथा र ढुङ्गाको अमर बन्धनमा बाँधिन्छ ।

रसुवाको नौकुण्ड गाउँपालिका–१, लाङ्बु गाउँको सिरान मा अवस्थित विजिली जोङ्ग — आन्तरिक पर्यटकका लागि नयाँ तथा रहस्यमय गन्तव्य बन्दै गएको छ । पासाङल्हामु राजमार्गको स्याउबारी–गुम्बुडाँडा–कालिकास्थान बाट सहजै पुग्न सकिने यो स्थलले आफ्नो अद्भुत कथा, धार्मिक मान्यता र अप्रतिम प्राकृतिक सौन्दर्यले सबैलाई मोहित बनाउँछ । यहाँबाट रमणीय लार्च्याङटार को मनोरम दृश्य सजिलै देख्न सकिन्छ ।

पौराणिक प्रेमकथा : चराले चुँडाल्यो सुनको डोरी

विजिली जोङ्गको उत्पत्तिसँग जोडिएको एउटा मार्मिक कथा स्थानीय बासिन्दाका पुस्तौंदेखि सुनिँदै आएको छ —सरमथलीकी निर्कुभूमे कि एक अत्यन्तै सुन्दरी छोरी थिइन् । उनको रूपमा मोहित भएर जुरेढुङ्‍गा (सिप्पुङ) ले उनलाई विवाह गर्ने प्रस्ताव राख्यो । तर विजिलीले सिप्पुङलाई मन पराएकी थिइनन् । मन नपराए पनि आमा निर्कुभूमेको आग्रहमा अन्ततः विवाहमा राजी भइन् ।

बाजागाजासहित भव्य विवाह सम्पन्न भयो । बेहुली विजिलीलाई लिन जन्ती लाग्यो तर भित्र्याउन ल्याउँदै गर्दा — एउटा “बिजिली” नामक चराले आकाशबाट बेहुलीको सुनको डोरी चुँडालिदियो ! त्यसै बेला आकाशबाट खसेर बेहुली र सम्पूर्ण जन्ती ढुङ्गा भइसके — आज हामीले देख्ने विजिली जोङ्ग र त्यसको वरपरका सबै चट्टानहरू ती बेहुली र जन्तीका सदस्यहरू हुन् भन्ने विश्वास छ ।

सायद यही कारणले आज पनि विजिली जोङ्गले प्रत्येक आगन्तुकलाई आकर्षण गरिरहेको छ — कसैको अधूरो प्रेमको यो गाथा, जो ढुङ्गा बनेर पनि अडिग छ ।

विजिली वरपरका अन्य रहस्यमय चट्टानहरू

• तबु थुङबा (घोडा ढुङ्गा) — विजिलीको नजिकै रहेको यो ढुङ्गा घोडाको आकारको मानिन्छ ।
• लाम्राङ ढुङ्गा (देवताको बारी) — पूर्वपट्टि रहेको यो स्थान देवताहरूको बगैंचा मानिन्छ ।
• ६० मिटर गहिरो सुरुङ — पूर्व दिशामा अझै नखोलिएको एउटा लामो र गहिरो सुरुङ रहेको छ, जसले साहसी खोजीकर्ताहरूलाई लोभ्याउँछ ।
• गोमन साप (नागको आकृति) — यहाँको एउटा ढुङ्गा नागको स्वरूपमा छ । स्थानीयहरू भन्छन् — कहिलेकाहीँ यस ढुङ्गा वरिपरि जीवित नाग निस्केर डुल्ने गर्छ, तर त्यो भाग्यमानीले मात्रै देख्न सक्छन् ।

प्राचीन भाडाकुँडाको कथा

विजिली जोङ्गको पश्चिमपट्टि सत्य युग मा देवताहरूले स्थानीय मानिसहरूलाई विवाह, ब्रतबन्ध जस्ता शुभकार्यका लागि आवश्यक सबै भाडाकुँडा उपलब्ध गराउने गरेको किंवदन्ती छ । तर समयमै भाँडाकुँडा फिर्ता नगरेको, वा गलत तिथिमा प्रयोग गरेको कारणले देवता रिसाएर त्यो सेवा बन्द गरिदिएका हुन् भन्ने कथा आज पनि सुनिन्छ ।

धार्मिक मान्यता र नियमहरू

यो स्थानलाई अत्यन्त संवेदनशील र पवित्र मानिन्छ, त्यसैले —

• महिलाहरू ढुङ्गामाथि चढ्न निषेध छ ।
• वरपर फोहोर गर्न नहुने,
• मासु पोल्न, लसुन, सिस्नु, जाँड–रक्सी खान–बनाउन नहुने — किनभने यसो गर्दा अनिष्ठ हुने विश्वास छ ।

यी नियम उल्लङ्घन गर्दा कुनै अप्रिय घटना हुन सक्ने स्थानीय अनुभव छ ।

पूजापाठ र वार्षिक मेला (पौष शुक्ल पूर्णिमा)

औंसी र पूर्णिमाका दिन गाईको दूध हालेर झाँक्री–लामा द्वारा विशेष पूजापाठ गरिन्छ ।

पौष शुक्ल पूर्णिमा का दिन यहाँ भव्य मेला लाग्छ — जहाँ नाच, गान, भेषभूषा र सांस्कृतिक प्रदर्शनले वातावरण रंगीन हुन्छ ।

सहभागीहरू लाङ्बु, आरूखर्क, थाङ्दोर, सिम्बन्दी, यार्सा, लार्च्याङ, सर्स्यु, घोर्मु, बासभञ्ज्याङ लगायतका टोलीहरू आ–आफ्ना नृत्य र झाँकीसहित उपस्थित हुन्छन् ।

मेलाको मुख्य उद्देश्य — गाउँको रक्षा, मनोकांक्षा पूर्ति, र रोग–बाढी–पहिरोबाट बच्न देवताको आराधना ।