२०८३ भदौ १० गते बिहान रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवन जिल्लामा व्यापक जनधनको क्षति पुर्‍याएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार हालसम्म १,२५० भन्दा बढीको ज्यान गएको छ भने हजारौँ बेपत्ता छन्। यही पीडालाई स्वरमा उतार्दै नेपाली संगीत क्षेत्रले विभिन्न गीत सार्वजनिक गरेका छन्। ती गीतहरू केवल शोक व्यक्त गर्ने माध्यम मात्र बनेका छैनन्; विस्थापन, बेपत्ता आफन्तको वेदना, जलवायु न्याय, पुनःनिर्माण र सामूहिकताको सन्देश बोकेका छन्।

शोक र स्मृतिको स्वर

अधिकांश गीतले बाढीले ल्याएको अकल्पनीय क्षति, बेपत्ता आफन्तको वेदना र विस्थापनको पीडालाई प्रमुख विषय बनाएका छन्। ‘रसुवाको घटना’, ‘भेलसँगै बगे घर, खेत र सपनाहरू’, ‘बगायो मेरो त सपनाको घर’ जस्ता गीतले नदी किनारका परिवारको पीडा प्रतिबिम्बित गर्छन्। ‘सपना हो कि विपना हो यो’ जस्ता गीत वास्तविक पीडितको कथासँग जोडिएर थप संवेदनशील बनेका छन्।

जलवायु न्याय र प्रश्न

‘ए नदी, ए हिमाल’ जस्ता गीतले जलवायु परिवर्तन, नदी तटीय दोहन र योजनाविहीन विकासमाथि प्रश्न उठाएका छन्। यस्ता सिर्जनाले विपद्लाई केवल प्राकृतिक घटना नभई मानवीय निर्णय र जलवायु सङ्कटसँग जोडेर हेर्नुपर्ने सन्देश दिएका छन्।

सामूहिकता र राहत अपिल

नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान (NAMUDA) को ‘आउ बढाउँ हात’ जस्ता गीतले उद्धार, राहत र पुनःस्थापनामा सबैलाई हात बढाउन आह्वान गरेका छन्। यस्ता गीतले सामूहिक एकताको महत्त्वलाई उजागर गरेका छन्।

एआई प्रविधिको प्रयोग

पछिल्ला केही गीत Suno.com जस्ता एआई प्लेटफर्ममार्फत निर्मित भएका छन्। ‘भोटेकोशी बाढीको आँसु’, ‘भोटेकोशी बाढीले’, ‘भोटेकोशीको भेल’ जस्ता गीतले एआई प्रविधिले पनि विपद्को भावना समेट्न सक्ने देखाएका छन्। यसले सिर्जनामा नयाँ प्रविधिको भूमिकाबारे बहस पनि सुरु गरेको छ।

निष्कर्ष

🎵 गीतहरूको ग्यालेरी 🎵